Mindfulness

Mindfulness betekent bewust en met aandacht in het huidige moment zijn, zonder te oordelen. Door je steeds meer bewust te zijn van het feit dat je meteen klaar staat met oordelen over jezelf of anderen, ontwikkel je een houding van mildheid en mededogen. Mindful zijn houdt in dat je minder in je hoofd leeft, in een gedachtewereld van vroeger, straks en later, maar dat je je verbindt met het leven zoals dit zich nu voordoet.

slider_single

Via verschillende oefeningen kun je de zogenoemde aandachtsspier trainen en ontwikkelen, zodat je steeds meer in staat bent je aandacht bij een gekozen focuspunt te brengen en te houden. Tegelijk zul je merken dat dit maar van korte duur mogelijk is. We zijn namelijk niet getraind. We volgen elke prikkel gedachteloos en automatisch. Hier geldt ‘oefening baart kunst’. Daarnaast ontwikkel je geduld en vriendelijkheid. We zijn namelijk geneigd streng te oordelen, dus ook naar onszelf. Dus bij iedere afleiding vinden we bijvoorbeeld dat we ‘het niet goed genoeg doen’. Mindfulness biedt ruimte om de neiging tot oordelen te zien en het daarbij te laten om weer geduldig je aandacht terug te brengen naar waar je je had voorgenomen. Zoals we soms bij een moeilijke of ongewenste situatie in een reactiepatroon schieten, biedt Mindfulness juist vrijheid om bewust te kiezen hoe we op dat moment met een moeilijke situatie omgaan. Op die manier kun je bij alles wat je doet helder blijven waarnemen. Hierdoor ontstaat een leefklimaat waarin je kunt ontspannen waarbij je jezelf en anderen meer kunt accepteren zoals ze zijn. Realistisch worden over wie je bent met je kwaliteiten én tekortkomingen geeft ruimte om je verder te ontwikkelen.

In Oosterse spirituele tradities bestaat het beoefenen van mindfulness in de vorm van meditatie al meer dan 2500 jaar. Het woord “mindfulness” is de Engelse vertaling van “satipatthana”, het onderwerp van de Satipatthana Sutta, één van de oudste Boeddhistische teksten. In deze teksten wordt mindfulnessmeditatie beschreven als een methode om het persoonlijk lijden te verminderen, en positieve kwaliteiten zoals inzicht, wijsheid en medeleven te ontwikkelen. De belangstelling voor meditatie als therapiemethode kwam in de jaren 60 in het Westen op gang. Jon Kabat Zinn is een pionier die mindfulness vanaf de jaren 80 toepaste in een medische setting voor patiënten met chronische pijn en psychosomatische klachten. Zijn aanpak, de Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR), bestaat uit een intensieve mindfulnesstraining van acht wekelijkse bijeenkomsten van drie uur waarbij patiënten verschillende meditatietechnieken leren. Ook Teasdale, Segal en Williams hebben pionierswerk verricht. Het ontbreken van een succesvolle aanpak voor mensen met steeds weer terugkerende depressies was voor deze onderzoekers de aanleiding om de Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT) te ontwikkelen. Zij combineerden MBSR met cognitieve technieken om terugval te voorkomen bij mensen die meerdere depressies achter de rug hebben. De resultaten van dit trainingsprogramma zijn goed: de kans op nieuwe depressies neemt ongeveer met de helft af. Twee andere therapievormen waarin mindfulness een prominente plaats heeft zijn de Dialectische Gedragstherapie (DGT) en Acceptance and Commitment Therapy (ACT). Het enthousiasme en optimisme in de toepassingsmogelijkheden van mindfulness is in de afgelopen jaren enorm toegenomen. Er zijn inmiddels honderden artikelen en tientallen boeken over mindfulness en op mindfulness gebaseerde methoden van hulpverlening verschenen. De voorspelling is dat mindfulness in de komende jaren gaat leiden tot grote veranderingen in de hulpverlening. Als het gaat om emotionele problemen komt de nadruk steeds meer te liggen op mindfulness en minder op praten of pillen als probleemoplossende methode.